Ludzkie ręce są znacznie sprawniejsze niż nogi, a ludzki mózg jest "mądry" - niczym komputer, zawsze będzie wybierał dla nas rozwiązania optymalne.
W trakcie walki "intuicyjnie" będziemy chcieli wykorzystać przede wszystkim ręce. A jednak podjęliśmy decyzję o zajęciu się Taekwon-Do, koreańską sztuka walki i sportem, charakteryzującym się kopnięciami. Na stronie 17-ej opublikowanego w 2001 roku "Podręcznika Taekwondo" znajdziemy taki fragment: "...szczegółowy regulamin współzawodnictwa sportowego... jest tak skonstruowany, że zmusza zawodników do walki nogami, co stanowi o specyfice sportowego TKD", a do tego, na dole wskazanej strony, przypis: "W innych sportowych odmianach sztuk walki, wobec dopuszczenia swobodniejszego stosowania technik ręcznych, znacznie przecież łatwiejszych do wytrenowania i wykonania, kopnięcia zepchnięte zostały na dalszy plan".
I rzeczywiście, aby zachować specyfikę "kopanych" sportów walki w różnych dyscyplinach wprowadzono nakazy (w Kickboxingu nakaz wykonania określonej, minimalnej liczby kopnięć wykonanych w trakcie trwania każdej rundy) lub ograniczenia stosowania technik ręcznych (w Taekwondo Olimpijskim i Karate Kyokushin obowiązuje zakaz uderzania ręką w głowę przeciwnika, a w Karate Tradycyjnym używa się pojedynczego uderzenia Gyaku Tsuki in. Gyaku Zuki).
Podobnie w Taekwon-Do przepisy (i egzekwujący je sędziowie) powinny zmuszać zawodników do walki przede wszystkim nogami.
***
Techniki Taekwon-Do stosowane w walce, szczególnie kopnięcia, wywodzą się ze sztuki walki, jednak ich ewolucja w ramach obowiązujących przepisów sportowych spowodowała, że są zupełnie inne od pierwotnych, tradycyjnych wzorców - w pierwotnej wersji Dollyo Chagi i Yop Chagi prawie zawsze wykonywane były po przechwyceniu ręki przeciwnika, a Ap Chagi nawet po przechwyceniu obu rąk.
Kopnięcie skierowane było w
odkrytą część ciała pod przytrzymywaną ręką: Dollyo Chagi z zewnątrz w brzuch,
Yop Chagi w żebra, a Ap Chagi w krocze lub dół brzucha.
W walce sportowej zbyt wydłużona trajektoria ruchu
Dollyo Chagi i wznosząca trajektoria Yop Chagi oraz Ap Chagi, w sytuacji kiedy
nie przytrzymujemy ręki przeciwnika (zachowując w ten sposób jego odsłonięcie i
jednocześnie unieruchamiając go, a nawet dodatkowo „wciągając na kopnięcie”)
nie mają zastosowania, a poza tym nie wolno kopać w krocze i dół brzucha.
Wymogi współczesnej walki
sportowej doprowadziły do wyselekcjonowania kopnięć oraz ich modyfikacji:
1. Trajektoria ruchu – podstawą
konstrukcji kopnięć stało się twierdzenie: najkrótszą linią łączącą dwa punkty
jest linia prosta.
2. Powierzchnia uderzeniowa –
tradycyjne powierzchnie uderzeniowe takie jak poduszka stopy (Apkumchi),
krawędź stopy (Balkal) czy pięta (Dwichook), zastąpione zostały dwiema
sportowymi: grzbietem stopy i podeszwą stopy.
Zaletami stosowania kopnięć ze
stopą ułożoną „baletowo” jest zwiększenie zasięgu kopnięć o długość stopy (realnie: ok. 15-20 cm) oraz związane
z nim „płytsze” osadzenie nogi w biodrze zwiększające jej ruchomość. Ponadto
podciągnięcie palców do góry i napięcie w stawie skokowym, stosowane przy
uderzeniach powierzchniami tradycyjnymi, powodowało automatyczne napięcie
mięśni nogi i okolic biodra, przez co kopnięcia stawały się silniejsze, jednak
mniej swobodne i wolniejsze. Oprócz tego, uderzenia poduszką stopy często
prowadziły do urazów podwiniętych do góry palców – z tego powodu podstawowe
kopnięcie, jakim jest Ap Chagi, straciło swoje znaczenie i używane jest głównie
w wolniejszej wersji jaką jest Apcha Milgi, które można wykonać podeszwą stopy.
Wskazówki do wykonywania
kopnięć:
- Twoje kopnięcia muszą być niebezpieczne dla przeciwnika, ale bezpieczne dla Ciebie.
- Dokładnie układaj stopę w momencie zderzenia z celem. Powierzchnia uderzeniowa powinna być wyeksponowana, a cała stopa napięta i usztywniona w stawie skokowym. Jeśli to zaniedbasz możesz zrobić większą krzywdę sobie niż przeciwnikowi.
- Precyzyjnie dobieraj cel i kontroluj moment wykonania kopnięcia. Uderzenie grzbietem stopy z pełną siłą w łokieć przeciwnika może zakończyć się bardzo poważną kontuzją i wykluczyć Cię z dalszej walki.
- Dobieraj rodzaj kopnięcia do ustawienia przeciwnika i odsłoniętej powierzchni na jego ciele.
- Oceniaj dystans, regulując go pracą stóp. Jeżeli chcesz kopnąć silnie, musisz penetrować cel, tzn. mierzyć kawałek dalej, w głąb celu - jeśli tego nie zrobisz tylko dotkniesz cel, zamiast w niego uderzyć. Przyjmij także poprawkę na wycofanie przeciwnika - kopnięcie zakończone przed przeciwnikiem jest stratą energii i zaproszeniem do kontry.
- Podstawą kopnięcia jest ruch w biodrze i na nim głównie należy się skoncentrować. Traktuj stopę jako "przedłużenie biodra". Kopnięcia powinny być "wyrzucane z biodra", a nie "ciągnięte stopą". Trenuj kopnięcia jak uderzenia kolanem. Wypychaj i unoś biodro ze strony nogi kopiącej - zwiększysz w ten sposób siłę i zasięg kopnięcia poprzez zaangażowanie masy ciała. Głowę i korpus odchylaj proporcjonalnie do wypchnięcia bioder.
- Stopień ugięcia kolana zależy od dystansu jaki dzieli kopiącego od przeciwnika. W długim dystansie można wyprowadzać kopnięcia półprostą nogą, natomiast im bliżej znajduje się przeciwnik, tym bardziej należy ugiąć kopiącą nogę w kolanie w fazie wyprowadzenia kopnięcia. Nawet jeżeli noga w momencie trafienia pozostanie silnie ugięta, ale będzie "dobrze oparta w biodrze", to takie kopnięcie również może przynieść pożądany efekt.
- Raczej w ogóle nie prostuj do końca kopiącej nogi w kolanie. Wielokrotne gwałtowne wyprosty i "zatrzaśnięcia" kolana niszczą ten staw. Pełnemu wyprostowi zawsze towarzyszy odruchowe, silne napięcie mięśni, chroniące staw kolanowy przed przeprostem. Ten sam odruch prostuje i napina jednocześnie nogę stacjonarną. Powoduje to moment usztywnienia, gorszą równowagę i uniemożliwia płynną kontynuację ruchu. Kopnięcia z pełnym wyprostem kolana stosuje się w układach formalnych (Tul) i jest to zupełnie inny rodzaj kopnięcia - statyczne, często z przytrzymaniem ostatniej fazy kopnięcia, aby dać sędziom i widzom czas na ocenienie techniki. Poza tym zawodnicy specjalizujący się w układach (Tul) wykonują nieporównywalnie mniej kopnięć niż zawodnicy specjalizujący się w walce.
- W trakcie wykonywania kopnięcia łącz szybkość pochodząca z ruchu kolana z siłą nadaną przez ruch biodra.
- Doceniaj rolę pracy i ułożenia rąk w każdej fazie kopnięcia.
- Podczas wyprowadzania kopnięć bezpośrednich (bez obrotu) nogą zakroczną, startuj jak do biegu. Dokręcaj i przesuwaj ciało do przodu w trakcie kolejnych faz.
- Pozwól stopie nogi podporowej ślizgać się po podłodze w trakcie kopnięcia. Kopnięcia wykonywane stacjonarnie nadają się do form (Tul), natomiast te stosowane w walce zawsze powinny być mobilne.
- W trakcie wykonywania kopnięć nogą wykroczną wypychaj silnie biodro i skręcaj ciało bardziej bokiem, a nawet prawie tyłem, aby maksymalnie wykorzystać siłę biodra.
- Wszystkie kopnięcia wykonywane nogą zakroczną (bezpośrednie i obrotowe) wyprowadzaj "wąsko". Oznacza to, że w pierwszej fazie kolano i stopa nogi kopiącej powinny przesunąć się blisko kolana nogi podporowej. Dzięki temu kopnięcia staną się szybsze i trudniejsze do rozpoznania.
- Pivot na palcach stopy nogi podporowej ma kluczowe znaczenie w ustawieniu bioder do wszystkich kopnięć (bezpośrednich i obrotowych). Rozpoczęcie kopnięcia od ustawienia stopy (piętą do wewnątrz przy kopnięciach bezpośrednich oraz pietą w kierunku przeciwnika przy kopnięciach obrotowych) bardzo ułatwia etap nauki poprawnego wykonywania kopnięć.
- Wiele osób uznaje kopnięcie za zakończone w momencie, gdy stopa osiągnęła punkt maksymalnego zasięgu. Tymczasem nie jest to prawdą. Kopnięcie, jak i jego skutki, kończą się dopiero wtedy, gdy powróciłeś do zrównoważonej pozycji walki w bezpiecznym dystansie.
ARSENAŁ KOPNIĘĆ
Jeżeli chcesz skutecznie i świadomie
działać, musisz mieć świadomość jakimi środkami dysponujesz, co w tym przypadku
oznacza znajomość wszystkich kopnięć stosowanych w walce sportowej, ich
kształtu i przeznaczenia.
Gen. Choi Hong Hi zawsze podkreślał: wszystkie
techniki zostały zaprezentowane w 15-tomowej „Encyclopedia of Taekwon-Do”. Z
tego źródła czerpiemy również oficjalne nazwy technik. A jednak w odniesieniu
do sportu, Encyklopedia nie wyczerpuje tematu.
Sport to wyścig – współzawodnictwo polega na zdobyciu
większej ilości punktów niż zdobył przeciwnik, a rywalizacja odbywa się w
określonym przepisami czasie. Walka sportowa Taekwon-Do trwa tak krótko, że
możemy sklasyfikować ją w kategorii sprintu. Kreatywni trenerzy i zawodnicy,
szukając nowych i dopuszczalnych sposobów na zwycięstwo, zaczęli stosować
kopnięcia bardziej zróżnicowane i bardziej ekonomiczne tzn. prostsze w
wykonaniu a jednocześnie szybsze. Kopnięcia tradycyjne można obrazowo porównać
do samochodów terenowych, a kopnięcia sportowe do samochodów wyścigowych.
Wobec powstania nowych wariantów kopnięć zmuszeni
jesteśmy do nadania im jakichś, powiedzmy: „umownych”, nazw. Warianty te często
posiadają już swoje uznane i przyjęte nazwy w innych odmianach niż ITF, ale
zaproponowane poniżej, starają się nawiązywać do nazw stosowanych w
Encyklopedii.
KOPNIĘCIA BEZPOŚREDNIE
I. Milgi
1. Apcha Milgi
2 Yopcha Milgi
Stosuje się wyłącznie nogą wykroczną w BPW do stopowania przeciwnika.
II. Dollyo
1. Ap Dollyo Chagi (Fast Kick; F-Kick)
Równoległe, poziome kopnięcie (prawą nogą na godzinę „3”, lewą na godzinę „9”). Stosuje się nogą wykroczną w BPW. Warto po zakończeniu kopnięcia utrzymać nogę w gardzie poziomej.
Ukośne kopnięcie z góry w dół (prawą nogą na godzinę „1”, lewą nogą na godzinę „11”). Stosuje się w PPW i BPW nogą wykroczną i zakroczną zarówno w ataku i kontrataku. Celem jest głowa przeciwnika, na którą kopnięcie spada zza jego pleców. Dollyo-C łatwo jest wiązać z gardą poziomą i pionową.
III. Naeryo
1. Bakat Naeryo Chagi
2. An Naeryo Chagi
Jako An Chagi
wykonuje się je zakreślając większy łuk poziomo, przez co przybiera charakter kopnięcia okrężnego wykonanego wewnętrzną krawędzią stopy i kostką.
Kopnięcie opadające w linii pionowej, stosowane nogą zakroczną w PPW w celu przechwycenia przeciwnika ruszającego do przodu.
IV. Goro
W
„Encyklopedii…” nie występuje samodzielnie. Jest to kopnięcie tzw. „odwrotne
zahaczające” wykonywane nogą wykroczną w BPW. Trajektoria ruchu jest pozioma, a
kopnięcie swoim kształtem przypomina powrót nogi po wykonaniu Dollyo-C.
KOPNIĘCIA OBROTOWE
V. Dwit
Kopnięcie w tył wykonuje się głównie w kontrataku, aczkolwiek niekiedy może być również zastosowane w ataku. Znakomicie nadaje się do przechwytywania.
1. Kopnięcie w miejscu (Spot Turn Kick) – wykonane stacjonarnie lub w wyskoku.
2. Kopnięcie poprzedzone krokiem tempowym lub „zmianą przodem”.
3. Kopnięcie wykonane w wyskoku z obrotem 360 stopni (jest to wariant „2”) – wadą jest czas jaki pochłaniają wyskok i obrót; zaletą: regulacja dystansu, impet wynikający ze spiralnego obrotu, a także możliwość zdezorientowania przeciwnika. W pierwszej fazie tego kopnięcia, zamiast ruchu w powietrze, można zastosować Yop Chagi.
4. Kopnięcie w
trakcie ucieczki – wykonane w wyskoku, połączne z jednoczesnym oddaleniem się
od miejsca rozpoczęcia techniki. Stosuje się je do przechwycenia nadbiegającego
przeciwnika.
VI. Bandae Dollyo
Odwrotne kopnięcie okrężne stosuje się wyłącznie jako kontratak – głównie przechwycenie.
1. Półprostą nogą, z częściowym obrotem tułowia i tendencją w tył w ostatniej fazie kopnięcia – przeciw atakującemu z dłuższego dystansu (najczęściej kopnięciem).
2.
Zdecydowanie ugiętą noga w kolanie, z pełnym obrotem tułowia – przeciw
atakującemu w krótkim dystansie (najczęściej ręką).
VII. Dwit Tora Dollyo Chagi
360 stopni obrotu wydłuża czas wykonania kopnięcia, lecz potencjalne zaskoczenie przeciwnika, impet uzyskany z obrotu oraz możliwość regulowania dystansu (technikę można wykonać w miejscu, bądź z przemieszczeniem do przodu lub do tyłu) rekompensują jego wady.
W tej wersji tzn. kopnięcie nożycowe po obrocie 360 stopni, Dollyo Chagi można zastąpić kopnięciami An Chagi lub Naeryo Chagi.
PODSUMOWANIE
Wszystkie kopnięcia powinny być „wyprowadzane wąsko” a ich trajektoria zbliżona jest do linii prostej. Towarzyszyć im musi ruch bioder oraz pivot (obrót) i ślizg na stopie podporowej - kopnięcia muszą być mobilne!
Kolano nogi kopiącej nie musi się całkowicie wyprostować.
Kopnięcia bezpośrednie o trajektorii zbliżonej do pionowej (Ap, Dollyo-F, Dollyo-V, Naryo) wykonujemy z PPW.
Kopnięcia bezpośrednie o trajektorii poziomej (Dollyo-C, Goro) oraz ze stopą ustawioną poziomo (Yop) wykonujemy z BPW.
Kopnięcia obrotowe wykonujemy zarówno z PPW jak i BPW. W BPW ciało jest ustawione bokiem, co skraca moment obrotu.
Dobór technik będzie uzależniony od przyjętej postawy (PPW, BPW) oraz od ustawienia przeciwnika.
Serie kopnięć:
W rzeczywistości nie chodzi o wcześniej przygotowaną serię (ułożona w teorii
kombinacja raczej nie ma szansy na realne zastosowanie), lecz o powtarzalność
pojedynczych akcji (w miarę potrzeby z częstotliwością serii).
